FANDOM


AZ-5, SCRAM – procedura awaryjnego wygaszenia reaktora jądrowego. Polega ona na wsunięciu do rdzenia reaktora wszystkich prętów awaryjnych i kontrolnych (także tych wyjętych wcześniej ręcznie). Pręty awaryjne zrzucone do rdzenia hamują reakcje jądrowe przebiegające w jego wnętrzu, co prowadzi do jego całkowitego wygaszenia. Pręty awaryjne wykonane są z materiałów silnie pochłaniających neutrony (kadm, bor, hafn).

Według niektórych źródeł uruchomienie SCRAM podczas nieudanej próby bezpieczeństwa reaktora RBMK-1000 w Czarnobylu prawdopodobnie pogorszyło sytuację i doprowadziło do wybuchu. Pręty opuszczane były zbyt wolno, a wyloty rur przez które były wprowadzane były powyginane od temperatury panującej we wnętrzu rdzenia reaktora. Wsuwanie prętów w początkowej fazie dawało chwilowy wzrost mocy reaktora, co również było zjawiskiem wysoce niekorzystnym. Po katastrofie w Czarnobylu system SCRAM został dopracowany, co miało zapobiec podobnym przypadkom w przyszłości.  Uruchomienie procedury AZ-5 mogło być odpowiedzią na nagły wzrost mocy, jednakże Diatłow pisze:

Przed godziną 01:23:40 centralny system kontrolny (...) nie zarejestrował żadnych zmian parametrów, które usprawiedliwiałyby AZ-5. Komisja (...) zebrała i przeanalizowała dużą ilość materiału i, jak oświadczyła w raporcie, nie ustaliła przyczyny rozpoczęcia AZ-5. Nie ma też powodu by szukać przyczyny. Reaktor po prostu miał być wyłączony na zakończenie eksperymentu.